Liczba kontroli celno-skarbowych dotyczących krypto rośnie z roku na rok

Warto od czasu do czasu spojrzeć na to, jak zmienia się skala kontroli dotyczących rozliczania kryptowalut – bo te dane pokazują wyraźny kierunek, w którym zmierza cała branża.

Z tego artykułu dowiesz się:

1. Skąd pochodzą dostępne dane statystyczne o kontrolach dotyczących kryptowalut
2. Jak zmieniała się liczba kontroli celno-skarbowych od pierwszego roku obowiązywania nowych przepisów
3. Na jakich danych fiskus opiera dziś typowanie podatników do kontroli
4. Jak zmieni to wejście w życie dyrektywy DAC8

Skąd pochodzą dane o kontrolach?

Na wstępie trzeba rozróżnić dwa rodzaje działań fiskusa: czynności sprawdzające prowadzone przez urzędy skarbowe oraz kontrole prowadzone przez urzędy celno-skarbowe, czyli najbardziej wyspecjalizowaną część aparatu skarbowego. Publicznie dostępne dane statystyczne obejmują niestety wyłącznie tę drugą kategorię – kontrole celno-skarbowe. Poniższe liczby pochodzą z oficjalnej odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w tym zakresie.

Jak rosła liczba kontroli od 2019 roku?

W 2019 roku, czyli w pierwszym roku funkcjonowania nowych przepisów dotyczących rozliczania walut wirtualnych, tego rodzaju kontroli było naprawdę niewiele – zaledwie 2. W kolejnym, 2020 roku liczba ta pozostała na tym samym poziomie (również 2 kontrole). Od tego momentu widać już wyraźny trend wzrostowy: 9 kontroli w 2021 roku, 4 w 2022 roku i już 20 kontroli w 2023 roku.

Z moich obserwacji – opartych zarówno na tych danych, jak i na liczbie spraw trafiających do naszej kancelarii – wynika, że kontroli uruchomionych w 2024 i 2025 roku jest już wielokrotnie więcej niż jeszcze w 2023 roku.

Na jakich danych fiskus opiera dzisiejsze typowanie do kontroli?

Obecnie organy podatkowe funkcjonują przede wszystkim w oparciu o dane samego podatnika – to, co kupuje i jak zachowuje się na swoim rachunku bankowym. Pisałem już wcześniej dokładnie o tym, skąd fiskus czerpie te informacje już dziś, zanim jeszcze zacznie w pełni działać automatyczne raportowanie.

Jak DAC8 zmieni typowanie podatników do kontroli?

To się jednak zmieni wraz z pełnym wejściem w życie dyrektywy DAC8. Fiskus będzie czekał na raporty przekazywane w kolejnym roku, a te posłużą mu do znacznie precyzyjniejszego typowania podatników do kontroli. Kluczowa zmiana polega na tym, że organy podatkowe będą mogły zestawiać ze sobą dwa źródła informacji naraz – dane wykazane w zeznaniu PIT-38 oraz dane raportowane bezpośrednio przez samą giełdę kryptowalutową.

FAQ

1. Czy dane o liczbie kontroli dotyczących krypto są w pełni jawne? Nie w pełni – publicznie dostępne statystyki obejmują wyłącznie kontrole prowadzone przez urzędy celno-skarbowe, nie obejmują natomiast czynności sprawdzających prowadzonych przez zwykłe urzędy skarbowe.
2. Czy liczba kontroli dotyczących kryptowalut rośnie? Tak – z 2 kontroli w 2019 roku i 2 w 2020 roku, przez 9 w 2021 roku i 4 w 2022 roku, aż do 20 kontroli w 2023 roku. W kolejnych latach ten wzrost jest jeszcze wyraźniejszy.
3. Na czym dziś polega typowanie podatników do kontroli? Głównie na analizie danych samego podatnika – zakupów oraz aktywności na jego rachunku bankowym.
4. Co zmieni DAC8 w typowaniu do kontroli? Fiskus zyska możliwość automatycznego porównywania danych z PIT-38 z danymi raportowanymi bezpośrednio przez giełdy kryptowalutowe.