Wypowiedzenie rachunku bankowego przez bank – co możesz zrobić jako przedsiębiorca?

Prowadzisz firmę zgodnie z przepisami, płacisz podatki i rozliczasz się z kontrahentami. Pewnego dnia dostajesz od banku krótkie pismo o wypowiedzeniu umowy rachunku. Bez rozmowy i bez wskazania konkretnych powodów. Takie sytuacje dotyczą nie tylko firm z branży kryptowalut, ale także innych działalności, które banki uznają za obciążone podwyższonym ryzykiem.

W artykule wyjaśniamy, jak wygląda ścieżka sądowa, jakie są jej koszty i co o wypowiedzeniach rachunków mówi wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach z marca 2025 r. Tekst ma charakter ogólny i nie zastępuje analizy konkretnej sprawy. Inną sytuacją jest blokada rachunku przez organy ścigania, którą opisujemy w artykule Uchylenie blokady rachunku bankowego – kiedy blokada jest zbyt szeroka?.

Co to jest wypowiedzenie rachunku bankowego przez bank?

To rozwiązanie przez bank umowy rachunku. Po upływie okresu wypowiedzenia, którego długość wynika z umowy i regulaminu (często jest to 30 dni), tracisz dostęp do rachunków, kart i bankowości internetowej. Banki bardzo często nie podają szczegółowych powodów. Powołują się na ogólne klauzule regulaminu, na przykład o niemożności zastosowania środków bezpieczeństwa finansowego albo o ryzyku reputacyjnym.

Problem pojawił się najpierw w postaci blokad rachunków podmiotów z branży kryptowalut, a z czasem wypowiedzenia stały się częstsze. Temat ten wielokrotnie opisywał Maciej Grzegorczyk, radca prawny w Etlex.

Które branże najczęściej są objęte wypowiedzeniami?

To nie tylko kryptowaluty. Wypowiedzenia rachunków dotykają m.in.:

• podmioty z branży kryptowalut, w tym kantory,
• lombardy i firmy świadczące usługi płatnicze,
• działalność związana z bronią i amunicją,
• kasyna i gry losowe,
• działalność prowadzoną poza Polską lub obejmującą więcej niż jeden zagraniczny system prawny.

To przejaw tzw. de-riskingu, czyli ograniczania ryzyka przez rezygnację z obsługi całych grup klientów, zamiast stosowania środków ostrożności wobec poszczególnych klientów.

Co możesz zrobić po wypowiedzeniu rachunku?

Istnieją narzędzia prawne, z których można skorzystać. Dwa podstawowe to wniosek o zabezpieczenie i pozew o ustalenie.

1. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia

Wypowiedzenie nie przesądza jeszcze o skutecznym rozwiązaniu umowy. Można złożyć do sądu wniosek o zabezpieczenie roszczenia, czyli o tymczasowe zobowiązanie banku do utrzymania rachunku do czasu rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z art. 730¹ k.p.c. należy uprawdopodobnić roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia.

W praktyce oznacza to wykazanie, że rachunek jest niezbędny do prowadzenia działalności: kontrahenci, faktury, zobowiązania publicznoprawne i opis tego, jak działa firma. Przy działalności regulowanej warto dołączyć procedury AML. Im pełniejsza dokumentacja, tym łatwiej sądowi ocenić sprawę.

2. Pozew o ustalenie nieskuteczności wypowiedzenia

Po udzieleniu zabezpieczenia trzeba wnieść pozew w terminie wyznaczonym przez sąd. W procesie samo uprawdopodobnienie już nie wystarcza i konieczne jest wykazanie, że wypowiedzenie nie miało podstawy. Powód musi mieć interes prawny w ustaleniu (art. 189 k.p.c.). Banki często powołują się na tajemnicę bankową i nie przedstawiają dowodów, co sąd może uwzględnić przy ocenie sprawy. Jak wynika z wyroku opisanego niżej, ciężar wykazania rzeczywistej przyczyny wypowiedzenia może spoczywać na banku.

Czy trzeba składać reklamację przy wypowiedzeniu rachunku?

Nie jest to obowiązek. Reklamacja może jednak pokazać, że próbowałeś rozwiązać sprawę polubownie. Nie warto zwlekać, bo procedura reklamacyjna bywa dłuższa niż postępowanie zabezpieczające, a w tym czasie biegnie okres wypowiedzenia.

Ile kosztuje wniosek o zabezpieczenie i pozew?

• 100 zł: opłata od wniosku o udzielenie zabezpieczenia (art. 68 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych),
• 17 zł: opłata skarbowa od pełnomocnictwa,
• opłata od pozwu zależy od wartości przedmiotu sporu. Przy wartości powyżej 20 000 zł wynosi 5% tej wartości, nie więcej niż 100 000 zł (art. 13 ust. 2 tej ustawy).

Do tego dochodzi wynagrodzenie pełnomocnika, ustalane indywidualnie. Sposób ustalenia wartości przedmiotu sporu w sprawie o wypowiedzenie rachunku zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Czy bank może się odwołać?

Tak. Na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia przysługuje zażalenie (art. 741 k.p.c.). Warto pamiętać, że udzielenie zabezpieczenia nie oznacza rozstrzygnięcia sprawy na korzyść klienta, a jedynie utrzymanie rachunku na czas postępowania. Opisaliśmy też sprawę, w której sąd nałożył na bank sankcję za niepełne przywrócenie rachunku klienta krypto: Rekordowe 10 000 zł dziennie.

Czy bank może ponownie wypowiedzieć umowę?

Teoretycznie tak. Banki niekiedy sygnalizują, że wskażą inną podstawę wypowiedzenia. Każde kolejne wypowiedzenie podlega jednak odrębnej ocenie sądu.

Jak rozpoznać, że wypowiedzenie może się zbliżać?

Pierwszym sygnałem bywają pytania z banku o działalność firmy, kontrahentów, rozliczenia lub strukturę właścicielską. Brak odpowiedzi albo odpowiedź ogólnikowa zwiększają ryzyko wypowiedzenia, a odpowiedzi udzielone rzetelnie i z dokumentami pozwalają bankowi (i później sądowi) ocenić, że ryzyko było zarządzane. Zasady weryfikacji klienta przez instytucje obowiązane omawiamy w artykule KYC w instytucjach obowiązanych.

Wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach w sprawie wypowiedzenia rachunku

W marcu 2025 r. zapadł wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach (sygn. akt VII GC 1850/23) w sprawie przedsiębiorcy zajmującego się handlem kryptowalutami. Pozwanym był jeden z banków działających w Polsce.

Co się wydarzyło?

Bank wypowiedział umowy rachunku firmowego, konta oszczędnościowego, karty płatniczej oraz dostępu do bankowości elektronicznej. Podstawą była ogólna klauzula regulaminowa o niemożności zastosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w ustawie z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (art. 34 i art. 41). Zgodnie z art. 41 ust. 1 instytucja obowiązana, która nie może zastosować któregokolwiek ze środków z art. 34 ust. 1, rozwiązuje stosunki gospodarcze. Bank nie przedstawił jednak dowodów, że rzeczywiście nie mógł ich zastosować. Nie zadał klientowi pytań, nie poprosił o procedury AML ani nie wskazał żadnej podejrzanej transakcji.

Co orzekł sąd?

Sąd uznał wypowiedzenie za nieskuteczne. Wskazał, że bank nie wykazał, by zwracał się do powoda o informacje potrzebne do analizy, co może świadczyć o pozorności przyczyn wypowiedzenia. Ustawa AML nakazuje zarządzanie ryzykiem, a nie jego eliminację, więc instytucja obowiązana nie może rozwiązać stosunku wyłącznie dlatego, że nie chce ponosić ryzyka. Ciężar dowodu spoczywał na pozwanym (art. 6 k.c.). W efekcie umowy zostały uznane za nadal obowiązujące, a powodowi przyznano 4 617 zł kosztów procesu.

Dlaczego ten wyrok ma znaczenie?

Pokazuje, że sąd może badać, czy bank faktycznie zastosował narzędzia AML, zanim wypowiedział umowę. Zgodnie z tym rozumowaniem bank powinien wykazać m.in., że:

• istniało realne ryzyko AML (np. podejrzana transakcja),
• próbował je zidentyfikować i ograniczyć,
• zwrócił się do klienta o dodatkowe informacje,
• nie mógł zastosować żadnego ze środków bezpieczeństwa finansowego z art. 34 ust. 1 i odpowiednio to udokumentował (art. 34 ust. 3).

Wyrok sądu rejonowego w konkretnej sprawie nie wiąże innych sądów, ale może stanowić punkt odniesienia przy ocenie podobnych wypowiedzeń.

Co warto sprawdzić we własnej sprawie?

• czy bank zwrócił się do Ciebie z pytaniami lub prośbą o dokumenty przed wypowiedzeniem,
• czy wskazał konkretną przyczynę, czy tylko ogólną klauzulę regulaminu,
• czy z dokumentów banku wynika, jakich środków bezpieczeństwa finansowego nie mógł zastosować,
• czy Twoja działalność jest jawna i udokumentowana oraz czy byłeś gotowy udzielać informacji.

Co zrobić krok po kroku, jeśli bank wypowiedział rachunek?

Sprawy tego rodzaju są złożone i wymagają przygotowania strategii procesowej. Poniżej ogólny schemat działania:

1. zadbaj o dokumenty i miej zawsze kopię umowy rachunku,
2. nie ignoruj korespondencji z banku i odpowiadaj na jego pytania rzetelnie oraz szczegółowo,
3. w razie wypowiedzenia jak najszybciej skonsultuj się z prawnikiem,
4. rozważ wniosek o zabezpieczenie, bo to on pozwala utrzymać rachunek na czas sprawy,
5. w międzyczasie załóż rachunek zapasowy w innym banku,
6. jeśli zabezpieczenie zostanie udzielone, przygotuj się do postępowania o ustalenie.

Pomagamy w sprawach dotyczących blokad i wypowiedzeń rachunków bankowych. Zakres wsparcia opisujemy na stronie usługi: Blokada rachunku bankowego.