Checkbox wart 3000 euro za sztukę. Jak chronić platformę prop tradingową?

Konsument kupuje wyzwanie za 3000 euro, aktywuje je, handluje przez trzynaście dni, a czternastego odstępuje od umowy i odzyskuje całą wpłaconą kwotę. Prawo działa tu dokładnie tak, jak powinno, a cały problem sprowadza się do dwóch oświadczeń, których nie odbiera prawie żaden serwis prop tradingowy. Sprawdź, w którym miejscu ścieżki zakupowej powstaje ta ekspozycja i jak ją zamknąć.

Z tego artykułu dowiesz się:

1. Kiedy konsumentowi przysługuje prawo odstąpienia od umowy o wyzwanie prop tradingowe
2. Jakie trzy warunki trzeba spełnić naraz, żeby to prawo skutecznie wygasło
3. Dlaczego zwykły checkbox „Akceptuję Regulamin" nie wystarczy
4. Jak różni się zwrot środków w zależności od tego, czy oświadczenia zostały odebrane prawidłowo
5. Dlaczego treść FAQ może przekreślić nawet bezbłędnie napisany regulamin
6. Jak w praktyce naprawić ten problem w jeden dzień

Regulaminy prop firm bywają naprawdę dobre. Wiele z nich powstało z udziałem prawników, którzy rozumieją MiFID i wiedzą, gdzie przebiega granica między symulacją a obrotem. A potem otwieram ekran zamówienia i widzę jedno pole wyboru: „Akceptuję Regulamin, Politykę prywatności oraz Informację o ryzyku" wraz z hyperlinkami. Jednak często na tym jest koniec.

W naszych audytach zauważyliśmy powtarzający się standard: regulamin przewiduje, że spółka odbierze od użytkownika zgodę na rozpoczęcie świadczenia przed upływem terminu do odstąpienia, ALE interfejs takiej zgody nie odbiera. Czyli dokument opisuje mechanizm, którego w serwisie nie ma.

Skąd bierze się problem z prawem odstąpienia w prop tradingu?

Wyzwanie prop tradingowe jest usługą cyfrową sprzedawaną na odległość, więc konsumentowi przysługuje czternaście dni na odstąpienie od umowy bez podania przyczyny, liczone od dnia jej zawarcia (art. 27 ustawy o prawach konsumenta). Do tego miejsca zgadzają się wszyscy.

Schody zaczynają się przy pytaniu, kiedy to prawo wygasa.

Przedsiębiorca może je wyłączyć, ale ustawa stawia trzy warunki do spełnienia naraz. Konsument musi (i) wyraźnie zażądać rozpoczęcia świadczenia przed upływem terminu; (ii) musi zostać poinformowany, że w konsekwencji utraci prawo odstąpienia, i przyjąć to do wiadomości. I wreszcie (iii) usługa musi zostać wykonana w pełni (art. 38 ust. 1 pkt 1 uPK). Jeżeli zabraknie któregokolwiek z tych elementów, prawo odstąpienia trwa dalej.

Jest jeszcze art. 21 ust. 2 uPK, o którym pamięta się rzadziej – czyli wymóg, by żądanie rozpoczęcia świadczenia odebrać na trwałym nośniku. Sam zapis w regulaminie nie wystarczy, bo regulamin opisuje, co spółka zrobi, a przepis wymaga, żeby faktycznie to zrobiła i utrwaliła.

Zakup i aktywacja wyzwania – dwa zdarzenia, jeden termin odstąpienia. Rozwiązanie ETLEX

Tu dochodzi rzecz charakterystyczna dla prop tradingu, przez co bywa przeoczana.

W większości serwisów zakup i aktywacja wyzwania to dwa osobne momenty. Użytkownik płaci, wyzwanie ląduje w panelu, a potem, czasem po dwóch tygodniach, klika „rozpocznij wyzwanie". Karta produktu pokazuje datę zakupu, datę wygaśnięcia i licznik pozostałych dni, więc na pierwszy rzut oka wszystko wygląda porządnie.

Tyle że czternastodniowy termin biegnie od zawarcia umowy, czyli od zakupu. Użytkownik, który kupił wyzwanie i aktywował je dziesiątego dnia, ma jeszcze cztery dni na odstąpienie i może w tym czasie spokojnie handlować.

Ten sam mechanizm podpowiada jednak rozwiązanie. Ekran aktywacji jest naturalnym miejscem na odebranie oświadczeń, bo właśnie wtedy świadczenie realnie się zaczyna. Większość serwisów wyświetla tam okno w rodzaju „Wyzwanie rozpoczęte". Wystarczy przesunąć ten moment o krok wcześniej i dołożyć dwa pola wyboru.

Dlaczego jeden checkbox nie wyłącza prawa odstąpienia konsumenta?

Akceptacja wzorca umownego nie jest ani żądaniem rozpoczęcia świadczenia, ani przyjęciem do wiadomości utraty prawa odstąpienia. Mamy tu trzy odrębne oświadczenia woli o trzech różnych treściach, a ustawa wymaga, żeby żądanie było wyraźne. Trudno uznać za wyraźne coś, co zostało schowane w akceptacji trzydziestostronicowego dokumentu.

Regulaminy dopisują zwykle w tym miejscu domniemanie: samo zamówienie, aktywowanie lub rozpoczęcie korzystania z usługi stanowi wyraźną zgodę na rozpoczęcie świadczenia. Takie postanowienie jest bezskuteczne. Ustawa wymaga oświadczenia w określonej formie i nie da się go zastąpić umownym uznaniem, że zachowanie faktyczne wystarczy. Gdyby się dało, art. 21 ust. 2 uPK byłby przepisem pustym.

Kiedy usługa prop tradingowa jest wykonana w pełni?

Załóżmy jednak, że oświadczenia zostały odebrane prawidłowo. Prawo odstąpienia i tak nie wygasa od razu, bo wygasa dopiero po pełnym wykonaniu usługi. Użytkownik, który ukończył trzy z dziesięciu wymaganych dni handlowych, dostał ułamek tego, za co zapłacił, więc o wykonaniu trudno mówić.

Skutki rozkładają się na dwa scenariusze i różnica między nimi jest naprawdę duża.

Jeżeli oświadczeń nie odebrano, wchodzi art. 35 ust. 4 uPK i konsument nie ponosi kosztów świadczenia usług za czas do odstąpienia. Korzystał z wyzwania, nie płaci za to nic i dostaje zwrot całej kwoty.

Jeżeli oświadczenia odebrano prawidłowo, konsument nadal może odstąpić przed pełnym wykonaniem usługi, ale płaci proporcjonalnie za świadczenie spełnione do chwili odstąpienia, więc zwrot jest częściowy.

Przy wyzwaniu za 3000 euro cała różnica między jednym a drugim scenariuszem wynosi 3000 euro, a wystarczy pomnożyć to przez liczbę sprzedanych wyzwań, żeby zobaczyć skalę. Po drugiej stronie mamy dwa pola wyboru i jedno zdanie w wiadomości potwierdzającej.

Warto przy tym pamiętać o jednym wyjątku. Restart jest świadczeniem jednorazowym, które konsumuje się w momencie użycia, więc postanowienie o pełnym wykonaniu usługi po jego zastosowaniu da się obronić. Wyzwanie rządzi się inną logiką.

Czy FAQ platformy prop tradingowej ma znaczenie prawne?

Na koniec rzecz pomijana najczęściej, a potrafiąca przekreślić poprawnie napisany regulamin.

Informacje udzielane konsumentowi przed zawarciem umowy stanowią integralną część tej umowy (art. 6 ust. 5 dyrektywy 2011/83/UE). Dotyczy to również odpowiedzi publikowanych w zakładce FAQ.

Typowa odpowiedź brzmi mniej więcej tak: „Możesz uzyskać zwrot, odstępując od umowy w ciągu 14 dni od daty zakupu". I na tym się kończy, bez słowa o utracie prawa po rozpoczęciu wyzwania. Taka odpowiedź jest korzystniejsza dla konsumenta niż regulamin, a w razie rozbieżności to ona wiąże. Można więc mieć bezbłędną sekcję o odstąpieniu i przegrać sprawę na własnym FAQ.

W jednym z audytowanych serwisów pytanie o zwrot zostało zresztą opublikowane w ogóle bez odpowiedzi, jako puste pole. Trudno wyobrazić sobie łatwiejszy zarzut do postawienia.

Jak zabezpieczyć platformę prop tradingową przed prawem odstąpienia?

Dobra wiadomość jest taka, że wszystko sprowadza się do trzech zmian, z których każdą da się wdrożyć w jeden dzień.

Po pierwsze, na ekranie aktywacji wyzwania powinny pojawić się dwa odrębne pola wyboru, niezaznaczone domyślnie:

„Żądam rozpoczęcia świadczenia usługi przed upływem terminu do odstąpienia od umowy."

„Przyjmuję do wiadomości, że po pełnym wykonaniu usługi przez [Serwis] utracę prawo odstąpienia od umowy, a w razie odstąpienia przed pełnym wykonaniem usługi zapłacę za świadczenia spełnione do chwili odstąpienia."

Muszą być odrębne od akceptacji regulaminu i odrębne od siebie nawzajem.

Po drugie, treść obu oświadczeń wraz z datą i godziną powinna trafić do wiadomości potwierdzającej wysyłanej na adres e-mail użytkownika. Realizuje to wymóg trwałego nośnika z art. 21 uPK, a przy okazji daje dowód na wypadek sporu.

Po trzecie, warto skreślić z regulaminu domniemanie, że zamówienie albo rozpoczęcie korzystania z usługi stanowi wyraźną zgodę. Nic ono nie daje, a przy kontroli pokazuje, że spółka próbowała obejść przepis zamiast go zastosować.

FAQ

1. Kiedy konsumentowi przysługuje prawo odstąpienia od umowy o wyzwanie prop tradingowe? Zawsze przy zakupie na odległość – to 14 dni od zawarcia umowy, bez konieczności podawania przyczyny (art. 27 ustawy o prawach konsumenta).
2. Czy sam checkbox „Akceptuję Regulamin" wystarczy, żeby wyłączyć prawo odstąpienia? Nie – to jedno oświadczenie nie zastępuje wymaganych osobno żądania rozpoczęcia świadczenia i przyjęcia do wiadomości utraty prawa odstąpienia.
3. Co się dzieje, jeśli firma nie odbierze wymaganych oświadczeń, a konsument mimo to odstąpi od umowy? Konsument nie ponosi żadnych kosztów świadczenia usługi do momentu odstąpienia i dostaje zwrot całej wpłaconej kwoty (art. 35 ust. 4 uPK).
4. Czy treść FAQ na stronie prop firmy ma znaczenie prawne? Tak – informacje udzielane konsumentowi przed zawarciem umowy, w tym odpowiedzi w FAQ, stanowią integralną część umowy, a w razie rozbieżności z regulaminem wiąże wersja korzystniejsza dla konsumenta.
5. Ile czasu zajmuje wdrożenie poprawek zabezpieczających platformę prop tradingową? Według autora artykułu – jeden dzień, jeśli ograniczyć się do trzech kluczowych zmian: dwóch odrębnych checkboxów, potwierdzenia mailowego i usunięcia domniemania zgody z regulaminu.

Jeśli chcesz zbudować profesjonalną i bezpieczną platformę prop tradingową w Europie i na świecie, napisz do mnie na [email protected].